Ενημέρωση για το βάπτισμα

Ά  ΓΙΑΤΙ ΒΑΠΤΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΝΗΠΙΑ;

1.  Πώς καθιερώθηκε ο Νηπιοβαπτισμός;

Στην αρχαία εποχή, οι άνθρωποι βαφτίζονταν σε μεγάλη ηλικία. Και αυτό ήταν φυσικό. Διότι, οι μεγαλύτεροι  στην ηλικία άκουγαν τον λόγο του Χριστού από τους Αποστόλους και του Επισκόπους και πίστευαν στον Χριστό. Το Βάπτισμα ήταν το επισφράγισμα της πίστης τους στον Χριστό, ως Θεό και Σωτήρα.

Οι πρώτοι, όμως, αυτοί Χριστιανοί είτε είχαν ήδη παιδιά είτε αποκτούσαν  παιδιά μετά το Βάπτισμα. Λογικό, λοιπόν ήταν να θελήσουν και τα παιδιά τους να γίνουν χριστιανοί. Και η Εκκλησία το δέχθηκε, πολύ νωρίς, και καθιέρωσε έτσι τον θεσμό του «Νηπιοβαπτισμού».

2.  Τα νήπια δεν καταλαβαίνουν τίποτε. Γιατί η Εκκλησία δέχεται να τα βαφτίσει;

Η Εκκλησία δέχθηκε τον Νηπιοβαπτισμό, υπό δύο προϋποθέσεις: πρώτον, οι γονείς να είναι βαφτισμένοι και να ζητήσουν οι ίδιοι να βαφτίσουν και τα παιδιά τους, και, δεύτερον,   η    ε κ κ λ η σ ι α σ τ ι κ ή   κοινότητα, η Ενορία, με ένα ή δύο αντιπροσώπους της, τον Ανάδοχο – Νουνό ή την Ανάδοχο – Νουνά, να εγγυηθεί ότι θα αναλάβει την ένταξη των παιδιών αυτών στους κόλπους της.

Ακόμη και σήμερα, η Εκκλησία, χωρίς τη συγκατάθεση αμφοτέρων των γονέων και την παρουσία Αναδόχου, δεν δέχεται να βαφτιστεί κανένα νήπιο.

3.  Τα βρέφη και τα νήπια είναι αθώα και άκακα. Τι χρειάζεται το Βάπτισμα;

Τα βρέφη και τα νήπια πραγματικά είναι αθώα και άκακα, διότι δεν μπορούν να πράξουν κάτι κακό, επειδή η θέλησή τους δεν λειτουργεί ακόμα και, επειδή, ως κακό και αμαρτία, λογίζεται μόνο κάτι που ο άνθρωπος πράττει με τη θέλησή του.

Ωστόσο, τα βρέφη και τα νήπια, ως απόγονοι του Αδαμιαίου γένους, δεν κληρονομούν μεν την  ε ν ο χ ή  των Πρωτοπλάστων, (διότι το αμάρτημα τους ήταν προσωπικό και η προσωπική ενοχή δεν κληρονομείται στους απογόνους), κληρονομούν, όμως, τις  σ υ ν έ –   π ε ι ε ς  του Προπατορικού αμαρτήματος, δηλαδή την  φ θ α ρ τ ό τ η τ α  και  θ ν η τ ό τ η – τ α της φύσης τους.

Το Βάπτισμα, επομένως, παρέχει στα βρέφη και τα νήπια τη δυνατότητα υπέρβασης της φθοράς και του θανάτου της φύσης τους, από τα πρώτα ακόμη χρόνια της ζωής τους. Με την έννοια αυτή, το Βάπτισμα έχει υπαρξιακή (οντολογική) και όχι ηθική σημασία. Το Βάπτισμα αντιστοιχεί με την πράξη της δημιουργίας του ανθρώπου. Όπως με την αρχέγονη εκείνη δημιουργία, εκ του μηδενός, ο Θεός χάρισε στον άνθρωπο το δώρο της ύπαρξης και ζωής, έτσι και τώρα με το άγιο Βάπτισμα, το άγιον Πνεύμα αναδημιουργεί και αναγεννά την ύπαρξη ενός συγκεκριμένου ανθρώπου σε μία καινούρια ποιότητα και διάσταση ζωής.

 

Τι είναι το Βάπτισμα

1.  Εισαγωγή στην Εκκλησία του Χριστού

Το Βάπτισμα  είναι μια δημόσια, επίσημη και εορταστική τελετή που γίνεται με Σύναξη της εκκλησιαστικής κοινότητος, της Ενορίας, στο Ναό, κατά την οποία ένας ακόμη άνθρωπος γίνεται «Χριστιανός», μέλος δηλαδή της Εκκλησίας του Χριστού.

Με τη βάφτισή του, το βρέφος και το νήπιο γίνεται ι σ ό τ ι μ ο μέλος της εκκλησιαστικής κοινότητος και αποκτά όλα τα δικαιώματα που έχουν και τα υπόλοιπα μέλη. Απόδειξη δε της ισοτιμίας αυτής είναι το γεγονός, ότι το νεοφώτιστο βρέφος και νήπιο, αμέσως μετά τη βάφτισή του, κοινωνεί την ουράνια τροφή του μυστηριακού Σώματος και Αίματος του Χριστού.

 

2.  Έναρξη χαρισματικής ζωής

Με τη βιολογική γέννηση του παιδιού, αρχίζει η διαδικασία της ανάπτυξης της ψυχοσωματικής του ζωής. Το βρέφος σιγά – σιγά μεγαλώνει και αναπτύσσεται, περνώντας διαδοχικά από όλα τα στάδια της ηλικίας, μέχρι τα γηρατιά.

Με το Βάπτισμα, αρχίζει παράλληλα η διαδικασία ανάπτυξης της χαρισματικής ζωής του παιδιού. Η Χάρη του Αγίου Πνεύματος, την οποία έλαβε το παιδί, με το Βάπτισμά του, αρχίζει να ενεργεί τη σταδιακή ανάπτυξη της πνευματικής του ηλικίας, οδηγώντας το σε υψηλότερες βαθμίδες πνευματικής ζωής. Από την άποψη αυτή, τα βαφτισμένα βρέφη και νήπια είναι προνομιούχα, διότι, από την τρυφερή τους ηλικία, «εξ απαλών ονύχων», αρχίζει η διαδικασία της χαρισματικής ζωής, που οδηγεί στην τελείωση και ολοκλήρωση της ατελούς ανθρώπινης φύσης τους.

 3.  Τροφοδοσία πνευματική

Το βρέφος και το νήπιο δεν μεγαλώνει από μόνο του., χρειάζεται συνεχή τροφοδοσία. Αρχίζοντας από το καθημερινό και απαραίτητο μητρικό γάλα, προχωρεί σιγά- σιγά σε στερεότερες μορφές διατροφής. Ταυτόχρονα, αρχίζει και η πνευματική καλλιέργεια και διαπαιδαγώγησή του. Τα πέντε πρώτα νηπιακά χρόνια αποτελούν τη σημαντικότερη ηλικία της ζωής του ανθρώπου. Στα χρόνια αυτά, το παιδί αυξάνεται «σοφία και ηλικία».

Η θεϊκή χάρη του Βαπτίσματος και της θείας Κοινωνίας είναι το «λογικό άδολο γάλα», με το οποίο η μητέρα Εκκλησία αρχίζει να τρέφει τα βρέφη και τα νήπια.

Η Εκκλησία, επίσης, την «παιδεία και νουθεσία Κυρίου» των νηπίων, στα απαλά αυτά χρόνια, την εμπιστεύεται στους χριστιανούς γονείς. Από τη σχολική ηλικία, αρχίζει η ίδια την κατήχηση των παιδιών. Το παιδί, καλείται να πληροφορηθεί το περιεχόμενο της πίστης του. Καλείται να γίνει συνειδητός χριστιανός. Υπεύθυνο, ζωντανό και δραστήριο μέλος της Εκκλησίας που το αναγέννησε και το τρέφει πνευματικά.

 4.  Ο ρόλος του Αναδόχου

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, κάθε βαπτισμένο παιδί έχει τον Ανάδοχό του. Ο Ανάδοχος δεν είναι ένα διακοσμητικό πρόσωπο που πλαισιώνει απλώς την τελετή του Βαπτίσματος, αλλά καλείται να ασκήσει ένα σημαντικό ρόλο,, ως εκπρόσωπος την εκκλησιαστικής κοινότητος, της Ενορίας. Ειδικότερα, ως πνευματικός πατέρος του αναδεκτού του, καλείται να περιλάβει στην φροντίδα και επιμέλειά του, την πνευματική καλλιέργεια και ανάπτυξη του πνευματικού του τέκνου.

Ο ρόλος του Αναδόχου είναι σημαντικός και έχει μεγάλη παιδαγωγική και χριστιανική σημασία. Ο Ανάδοχος, σε συνεργασία με του χριστιανούς γονείς και τα άλλα μέλη της εκκλησιαστικής κοινότητος, καλείται να γίνει οδηγός εις Χριστόν, του αναδεκτού του, σε όλες τις φάσεις της ζωής του. Αυτό, μάλιστα φανερώνει ότι ο βαπτιζόμενος χριστιανός δεν αφήνεται μόνος, αλλά συντροφεύεται στο δρόμο της χριστιανικής ζωής. Η χριστιανική ζωή είναι συνοδοιπορία και συστράτευση με τους χριστιανούς γονείς, τον Ανάδοχο και όλα τα άλλα μέλη της εκκλησιαστικής κοινότητος. Χριστιανός μόνος δεν υπάρχει κανείς. Ο χριστιανός ζει και σώζεται, ως μέλος του σώματος της Εκκλησίας.

 

5.  Η ονομαστική εορτή

Οι Ορθόδοξοι έχουμε το προνόμιο να παίρνουμε, κατά το Βάπτισμα, το όνομα ενός Αγίου της Εκκλησίας μας.

Το νόημα της ονοματοδοσίας των Ορθοδόξων είναι σημαντικό. Έχοντας το όνομα ενός Αγίου, αποκτούμε ταυτόχρονα ένα προσωπικό οδηγό και προστάτη. Έτσι ο ορθόδοξος χριστιανός δεν είναι μόνος του, έχει παντοτινό φίλο, σύντροφο και βοηθό του το άγιο του οποίου φέρει το όνομα. Η συνωνυμία με τον άγιο είναι τιμή, αλλά και εγγύηση προστασίας και ζωής για τον ορθόδοξο χριστιανό.

Η ετήσια, εξάλλου, μνήμη του Αγίου, του οποίου φέρομε το όνομα, γιορτάζεται από τον καθένα μας, ως προσωπική ονομαστική εορτή. Οι μη Ορθόδοξοι γιορτάζουν τα γενέθλια. Η γιορτή όμως αυτή είναι δευτερεύουσας σημασίας. Γιατί συνδέεται με την ημερομηνία της βιολογικής γέννησής τους, ενώ η ονομαστική γιορτή συνδέεται με το γεγονός της αναγέννησης της φθαρτής και θνητής ύπαρξής μας, με το άγιο Βάπτισμα.

Τα γενέθλια, επίσης, είναι ένα προσωπικό γεγονός που ελάχιστοι το γνωρίζου.

Γι’ αυτό και πολύ λίγοι γιορτάζουν μαζί μας. Ενώ, τη γιορτή  του Αγίου και το αντίστοιχο όνομα μας το γνωρίζουν όλοι οι Ορθόδοξοι. Γι’ αυτό και η ονομαστική γιορτή του καθενός μας είναι χαρά και γιορτή για όλους τους Ορθοδόξους,

Η Ακολουθία του Βαπτίσματος.

Η ακολουθία του Βαπτίσματος διακρίνεται σε τρία μέρη:

·        Στο πρώτο μέρος, που λέγεται Κατήχηση και γίνεται στο Νάρθηκα (το εμπρός τμήμα του Ναού), ο ιερέας προσκαλεί τον Βαπτιζόμενο (τον ανάδοχό του) να αρνηθεί οριστικά το διάβολο και να συνταχθεί στο στρατόπεδο του Χριστού (Απόταξη του Σατανά και Σύνταξη με τον Χριστό). Μετά τη Σύνταξη του με τον Χριστό, ο Βαπτιζόμενος ( ο Ανάδοχος) ομολογεί επίσημα την πίστη του στον  Χριστό, απαγγέλλοντας το Σύμβολο της Πίστεως ( «Το Πιστεύω»).

·        Στο δεύτερο μέρος που γίνεται στο κέντρο του ναού, τελείται το κυρίως Μυστήριο. Ο Ανάδοχος αλείφει όλο το σώμα του Βαπτιζομένου με το ευλογημένο έλαιο και ο Ιερέας βαπτίζει το βρέφος ή το νήπιο στο αγιασμένο νερό της κολυμβήθρας, πραγματοποιώντας τρεις καταδύσεις και αναδύσεις, απαγγέλλοντας αντίστοιχα το τριαδικό όνομα του Θεού: «Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος»

·        Το τρίτο μέρος που ακολουθεί γίνεται:

Α) το χρίσμα. Ο ιερέας χρίει τα κυριότερα σημεία του σώματος του παιδιού με Άγιο Μύρο, το οποίο μεταδίδει στο νεοφώτιστο τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.

Β) η τριχοκουρία. Ο ιερέας κόβει σταυροειδώς τα μαλλιά του παιδιού, σε ένδειξη αφιέρωσης του στον Θεό.

Γ) η ένδυση με λευκά ρούχα, που συμβολίζουν το φώς και την λαμπρότητα της νέας ζωής του Χριστιανού.

Χρήσιμες οδηγίες για το Βάπτισμα

Πριν, κατά και μετά το Βάπτισμα.

·        Αποφασίστε να βαπτίσετε το παιδί σας μέσα στους πρώτους δώδεκα (12) μήνες της ζωής του. Μη αναβάλετε το Βάπτισμα. Προτιμάτε την ενορία σας για τη βάπτιση του παιδιού σας και μην πηγαίνετε αλλού, για κοσμικούς λόγους. Έχει μεγάλη σημασία γι την πνευματική εξέλιξη του παιδιού σας να βαπτισθεί στο Ναό της Ενορίας του.

·        Επισκεφτείτε τον Ενοριακό σας ναό και ορίσετε έγκαιρα τον ακριβή χρόνο (ημέρα και ώρα) της Βαπτίσεως.

·        Κατά την ημέρα της Βαπτίσεως πρέπει να φροντίσετε να προσκομίσετε στον ιερέα το Πιστοποιητικό γεννήσεως από το Ληξιαρχείο, στο οποίο δηλώσατε τη γέννηση του παιδιού.

·        Εάν το πιστοποιητικό είναι ξενόγλωσσο, πρέπει να προμηθευτείτε επικυρωμένη ελληνική μετάφραση, από την αρμόδια δημόσια Υπηρεσία (Υπουργείο Εξωτερικών).

Ανάδοχος λοιπόν δεν δύναται να είναι:

Α) ο  αλλόθρησκος (μουσουλμάνος π.χ.) ή ο ετερόδοξος (Ρωμαιοκαθολικός ή Προτεστάντης κλπ) και

Β) ο αρνητής ή άθεος.

Απαγορεύεται επίσης να είναι Ανάδοχος εκείνος που έχει τελέσει μόνο πολιτικό Γάμο και τούτο διότι λογίζεται ως αρνητής. Πως κάποιος ο οποίος απορρίπτει (για οποιοδήποτε λόγο) ένα από τα Μυστήρια της Εκκλησίας, αποδέχεται κάποιο άλλο;

Ο Ανάδοχος – νονός πρέπει να προσφέρει:

Λευκά ενδύματα για τον βαπτιζόμενο.  Πρέπει να είναι λευκά διότι ο βαπτισθείς αναδύεται από τη κολυμπήθρα πνευματικά καθαρός, γι’ αυτό ονομάζεται και νεοφώτιστος. Αυτό πρέπει να καταδεικνύουν και τα ρούχα του, τον πνευματικό φωτισμό που δέχθηκε.

         Μια άσπρη πετσέτα χεριών και μια άσπρη μεγάλη πετσέτα.

         Ένα μπουκάλι ελαιόλαδο  (και όχι άλλου τύπου). Επειδή δε αυτό ευλογείται, εάν περισσέψει χρησιμοποιείται για το άναμμα των κανδηλίων και δεν πρέπει να καταναλίσκεται αλλού, όπως π.χ. στο φαγητό.

         Λιβάνι.

         Ένα σταυρό.

         Ένα σαπούνι.

         Τρία κεριά για την κολυμβήθρα και την λαμπάδα του νεοφώτιστου τα οποία, όπως και τα μαρτυρικά (για λόγους που αναφέρονται παρακάτω) δεν πρέπει να φέρουν ανοίκειους στολισμούς.

         Τα «μαρτυρικά» είναι αυτά που μοιράζονται στους προσκεκλημένους και καρφιτσώνονται στο πέτο. Αυτά, όπως δείχνει και η ετυμολογία της λέξεως, μαρτυρούν το Μυστήριο του Βαπτίσματος που συνέβη. Πρέπει να είναι χριστιανικό σύμβολο, δηλαδή να είναι μόνο ο σταυρός ή έστω μενταγιόν με την Παναγία ή κάποιον Άγιο).

Θα πρέπει επίσης να γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχουν στην Εκκλησία κατηγορίες Μυστηρίων. Τα φώτα ή ο κλιματισμός ανήκουν σε όλους και χρησιμοποιούνται ανάλογα με τις συνθήκες.

Κατά την διάρκεια του Μυστηρίου όλοι οι παριστάμενοι οφείλουν να στέκονται προσευχόμενοι, με προσοχή, ησυχία και ευλάβεια, χωρίς φωνασκίες και άλλες αταξίες.

Ο στολισμό με άνθη (εάν θα υπάρξει) να είναι διακριτικός και όχι εξεζητημένος. Επίσης η διακριτικότητα θα πρέπει να ισχύει και για την εικονοληψία το Μυστηρίου. Τα πολλά φώτα και η «σκηνοθεσία» έρχονται σε αντίθεση με την ιερότητα του χώρου αλλά και το Μυστήριο.

Η πετσέτα, τα εσώρουχα, τα ρούχα αλλά και οτιδήποτε άλλο χρησιμοποιήθηκε στο σκούπισμα ή πλύσιμο του νεοφώτιστου και απορρόφησε το αγιαστικό έλαιο ή το Άγιο Μύρο θα πρέπει μετά την βάπτιση να πλυθούν σε νερό μή στάσιμο (θάλασσα, ποτάμι ή ρυάκι) Σε περίπτωση που κάτι δεν υπάρχει εκεί κοντά, τότε το νερό αυτό καθώς και το νερό από το πρώτο πλύσιμο του νεοφώτιστου θα πρέπει να συγκεντρωθεί και να χυθεί στο μέρος όπου αποχετεύονται και τα νερά της Κολυμβήθρας (χωνευτήρι).

Ο νεοφώτιστος θα πρέπει να μεταλάβει και των Αχράντων Μυστηρίων στην πρώτη επομένη ευκαιρία αλλά και σε τακτά χρονικά διαστήματα (και όχι μόνο τρεις φορές όπως συνηθίζεται να λέγεται).

Προς αποφυγή παρεξηγήσεων ή και συγχύσεων περί της πνευματικής συγγενείας θα πρέπει να γνωρίζετε ότι πνευματική συγγένεια δημιουργείται μόνον μεταξύ του αναδόχου και της αναδεκτής και των γονέων της. Δηλαδή απαγορεύεται ο γάμος μεταξύ τους. Για παράδειγμα ο ανάδοχος δεν δύναται να παντρευτεί την αναδεκτή του ( το βαφτιστήρι του )ή την μητέρα της πνευματική συγγένεια μεταξύ των αναδεκτών  (βαφτιστηριών ) ενός αναδόχου (νονού) δεν υπάρχει. Με απλά λόγια δεν υπάρχει κώλυμα στο να βαπτίζει κάποιος παιδιά διαφορετικού φύλου.

 Μετά  τη τέλεση του Βαπτίσματος ο νεοφώτιστος λαμβάνει Βεβαίωση, η οποία θα χρησιμοποιηθεί όπου αιτηθεί στο μέλλον.

Το όνομα κατά την Βάπτιση παραμένει το ίδιο.

Ελπίζουμε πως με τα ανωτέρω αναφερόμενα σας δόθηκαν κάποιες απαραίτητες οδηγίες, ενώ συνάμα σας λύθηκαν και κάποιες απορίες.

Σας ευχόμαστε λοιπόν ο Θεός να σας ενισχύει και να σας σταθεροποιεί στην απόφασή σας να προσέλθετε την Ορθόδοξη πίστη.